kongres_interviews

 

Bratysława jako pierwsze miasto w tej części Europy gościła Nation’s and City Branding Masterclass, prowadzone przez uznanych ekspertów Simona Anholta i Roberta Goversa. W swojej karierze doradzali oni ponad 70 rządom, miastom i regionom w zakresie strategii brandingowej. Po wydarzeniu, które odbyło się 4 czerwca 2024 roku, porozmawialiśmy z Zuzaną Mikulášovą, dyrektor wykonawczą Brand Slovensko, stowarzyszenia obywatelskiego zajmującego się teorią i praktyką tożsamości konkurencyjnej.

P1: Marka „Słowacja” powstała 30 lat temu. Co to oznacza dla Pani osobiście i jak, Pani zdaniem, postrzegają ją Słowacy?

Tak, Słowacja jako kraj niedawno obchodziła 30. rocznicę swojej niepodległości. Jako część nazwy Czechosłowacja, Słowacja, w moim odczuciu, a jak sądzę również w powszechnym rozumieniu, przez wiele lat pozostawała w cieniu swojego zachodniego sąsiada, który czerpał korzyści z dobrze znanej już „marki”. W moim rozumieniu budowanie marki kraju zaczyna się od dumy narodowej i zdefiniowania tożsamości narodowej; są to kwestie, które od trzech dekad wracają w debacie publicznej. Byłam świadkiem kilku prób zmierzenia się z tym tematem w minionych latach. Z osoby obserwującej to zagadnienie przeszłam do roli kogoś, kto wkłada wysiłek w procesy, którymi zajmujemy się już od kilku lat wraz z zespołem Brand Slovensko. Tak, staramy się zmienić ten stan rzeczy, przełamać ten schemat i zaproponować coś, co robią największe gospodarki świata na swojej drodze do lepszej reputacji. Zakończyliśmy już dwa etapy pracy. Trzeci etap z pewnością może już polegać jedynie na wspieraniu polityków naszymi kompetencjami.

P2: Kto brał udział w konferencji „Competitive Identity”?

Wydarzenie Competitive Identity Masterclass było skierowane do szerokiego grona odbiorców, zarówno profesjonalistów, jak i międzynarodowej publiczności zainteresowanej tematem budowania marki kraju lub zawodowo z nim związanej. Jednocześnie celem wydarzenia było przeniesienie na grunt słowacki zagranicznych najlepszych praktyk reprezentowanych przez dwoje głównych ekspertów wydarzenia. W spotkaniu uczestniczyli przede wszystkim specjaliści z branży turystycznej, przedstawiciele administracji państwowej i publicznej oraz przedstawiciele organizacji zarządzających destynacjami. Jednak temat budowania marki nie dotyczy wyłącznie branży turystycznej, lecz również dyplomacji publicznej, eksportu czy transferu wiedzy. Dlatego w wydarzeniu uczestniczyli również przedstawiciele Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Słowackiej oraz Słowackiego Banku Eksportowo-Importowego Eximbanka, kluczowego gracza w dziedzinie eksportu. Masterclass odbyło się pod patronatem Ministerstwa Turystyki i Sportu Republiki Słowackiej, co uważamy za kluczowy krok w rozwoju tej agendy.

P3: Jakie były najważniejsze wnioski, które przekazali Pani Simon Anholt i Robert Govers?

Światowi eksperci Simon Anholt i Robert Govers przedstawili wyniki swojego badania – Nation Brand Index – oraz wnioski wynikające z tego pomiaru. Na podstawie przykładów z praktyki i projektów, przy których współpracowali jako twórcy strategii, wyjaśnili znaczenie zarządzania marką kraju i przedstawili kilka studiów przypadku. Podstawowy wniosek można podsumować następująco – kraj o silnym wizerunku ma łatwiej we wszystkim, wymaga to mniej wysiłku i mniej pieniędzy. Natomiast dla kraju o słabym wizerunku wszystko jest znacznie bardziej skomplikowane i kosztowne. Analiza niektórych studiów przypadku w ramach programu stanowiła istotną część agendy. Nie chodzi tylko o metodologię i pomiary, ponieważ ludzie zawsze potrzebują konkretnych przykładów tego, jak innym udało się wdrożyć tak zakrojoną na szeroką skalę agendę w kraju o mniejszej renomie. Ujmując to z nutą humoru – najprawdopodobniej udało nam się skierować wszystkich uczestników wydarzenia od rozumienia słowa MARKA jako LOGO do właściwego jego rozumienia.

zuzana_mikulasova
Zdjęcie: Brand Slovensko

„MAŁO KTO, POZA EKSPERTAMI W TEJ DZIEDZINIE, WIE, ŻE WIZERUNKIEM KRAJU MOŻNA CELOWO ZARZĄDZAĆ.”

P4: Czym perspektywa zewnętrzna Brand Slovensko różni się od perspektywy Słowaków?

Simon Anholt jest twórcą dyscypliny naukowej Nation Branding i twierdzi, że nie jest to temat emocjonalny, lecz oparty na teorii i wiedzy mierzonej w światowym indeksie. Mało kto, poza ekspertami w tej dziedzinie, wie, że wizerunkiem kraju można celowo zarządzać. Kraj może więc się pozycjonować, co robi dzięki świadomym działaniom. Jeśli mówimy o naszej zewnętrznej perspektywie jako stowarzyszenia obywatelskiego, trzymamy się wyłącznie liczb i pomiarów, starając się unikać wszelkich kwestii emocjonalnych. Słowacy generalnie chętnie kwalifikują „kwestię wizerunku” czasem w zbyt uproszczony sposób, najczęściej w kontekście różnych szeroko zakrojonych dyskusji w mediach społecznościowych. Chcę powiedzieć, że czasem może nas zaskakiwać, jak łatwo (niektórzy) ludzie uważają, że wizerunek kraju rośnie lub spada w zależności od drobnych, lokalnych wydarzeń. To prawdopodobnie najważniejsza kwestia agendy, nad którą pracujemy – unikanie pochopnych ocen w tym temacie. Wizerunki krajów zmieniają się, ale jak pokazują pomiary, tylko powoli i w długiej perspektywie czasowej. Jeśli jest to proces szybki, musi za nim stać jakieś istotne lub szokujące wydarzenie, takie jak inwazja na sąsiedni kraj.

P5: Prelegenci przedstawili kilka przykładów najlepszych praktyk w strategicznym zarządzaniu reputacją kraju. Który z nich jest Pani najbliższy i dlaczego?

Spośród wielu przykładów omówionych podczas wydarzenia niezapomniane były przykłady Austrii, Holandii i Islandii. Najbliższym nam przykładem może być konsolidacja wizerunku Austrii lub kształtowanie i tworzenie wizerunku Słowenii za granicą. Z wieloma z nich mogę się utożsamiać, ponieważ od dekady mieszkam za granicą. Ale przykładem, który nie został konkretnie wymieniony podczas wydarzenia, są Niemcy. Podziwiam sposób, w jaki zarządzali swoją reputacją i pozycją na arenie międzynarodowej. Kraj, który wywołał II wojnę światową, od dekad jest postrzegany jako motor europejskiej gospodarki. Producent. Wynalazca. Lider. Przede wszystkim nie było to efektem propagandy, lecz ciężkiej pracy ich przywódców i samego narodu. Ogólnie rzecz biorąc, Słowacja może z łatwością znaleźć wiele przykładów w innych krajach, ponieważ ta dziedzina jest szeroko monitorowana nawet w środowisku akademickim i istnieje mnóstwo praktycznej wiedzy zawartej w książkach i studiach przypadku. Ojciec założyciel, Simon Anholt, pokazał kilka z nich.

zuzana_mikulasova
Zdjęcie: Brand Slovensko

„Jedna droga jest błotnista i oznacza powrót do stanu, w którym znowu będziemy jedynie »komunikować się« na Słowacji. A druga jest tą właściwą.”

P6: Jakie są kolejne kroki w umacnianiu reputacji i rozpoznawalności Słowacji?

Na drodze do pozytywnego wizerunku i rozpoznawalności Słowacja musi sprecyzować, jak chce być postrzegana na świecie i co musi w tym celu spełnić. To kwestia kluczowa. Mówiąc wprost, możemy powiedzieć, że chcielibyśmy być postrzegani na świecie w ten sposób za 10–20 lat. Te rozważania powinny znaleźć odzwierciedlenie w wizji kraju i w politykach publicznych. Kraj buduje pozytywny wizerunek poprzez polityki publiczne przyjmowane na tle społecznego konsensusu. To jest właśnie równanie gry zwanej brandingiem narodowym.

Jako kolejny krok sugerujemy politykom, aby ich głównym celem było zaangażowanie wszystkich istotnych stron w miarę postępu dyskusji na temat wizerunku narodowego. Pozwolę sobie wspomnieć o naszych wewnętrznych etapach. Pierwszym była konferencja „Słowacja jako marka”, której celem było ogólne zarysowanie tematu, następnie zorganizowanie Masterclass, a kolejnym etapem było uzyskanie poparcia wszystkich dla właściwej metodologii i określenie planu działania. Zależność między konsensusem a właściwą metodologią ma kluczowe znaczenie dla tego procesu. Pragnę podkreślić, że agenda marki kraju znajduje się obecnie na rozdrożu. Jedna droga jest błotnista i oznacza powrót do stanu, w którym znowu będziemy jedynie „komunikować się” na Słowacji. A druga jest tą właściwą. Próbą określenia znaczenia naszego kraju na poziomie międzynarodowym. Właśnie obejrzałam przemówienie prezydenta Petera Pellegriniego w Czechach i mogę powiedzieć, że ten polityk ma silne wyczucie kwestii znaczenia kraju na arenie międzynarodowej oraz określania jego perspektyw. Mocno liczymy na współpracę z nim i jego kancelarią.

Więcej informacji o Brand Slovensko znajdziesz tutaj.

zuzana_mikulasova
Zdjęcie: Brand Slovensko