RUDOLF FILA: Malarz między Erosem a Tanatosem

Fila był nie tylko pionierem malarstwa abstrakcyjnego i strategii interpretacyjnych, ale także cenionym pedagogiem i eseistą, którego twórczość stanowi fascynującą syntezę głębi intelektualnej i eksplozywnej akcji malarskiej. Koncepcja wystawy ukazuje trwające całe życie zmagania artysty o „uniwersalną podstawę malarstwa”. Zwiedzający przechodzą przez kolejne etapy jego przemiany:

• Wczesna twórczość z lat 60.: inspirowana surrealizmem i informelem, charakteryzująca się abstrakcją strukturalną i „szaleństwem malarskim” (pinxido), w którym dominują gesty nihilistyczne i destrukcyjne.
• Szczytowy okres przemalowywania: Fila wypracował w tym czasie unikalną strategię „malarstwa jako komentarza”, wchodząc w dialog z historycznymi dziełami mistrzów (Giorgione, Caravaggio, Lotto i inni) oraz z wytworami kultury masowej, czym podważał modernistyczny kult oryginału.
• Późny „cykl cielesny” od lat 80.: artysta koncentruje się na fragmentach ludzkiego ciała, gdzie napięcie erotyczne zostaje sublimowane w płaszczyznę medytacyjną, a agresywne gesty przekształcają się w styl refleksyjny, niemal zdystansowany.

Malarska kosmologia Fili opiera się na odwiecznej rywalizacji między mitycznymi przeciwieństwami Erosa i Tanatosa – zasadami miłości i śmierci, tworzenia i niszczenia. Jego obrazy nie są jedynie obiektami wizualnymi; to „dzieła otwarte”, które wymagają aktywnego udziału i intelektualnego zaangażowania widza. Artysta symbolicznie wręcza widzowi „zapałkę i pudełko”, a to od niego zależy, czy rozpali swoją wyobraźnię i spróbuje rozszyfrować warstwy jego zakodowanego przesłania.

Wystawa prezentuje najważniejsze prace z kolekcji publicznych i prywatnych, w tym ikoniczne asamblaże i interpretowane książki, które potwierdzają ponadczasowe dziedzictwo Fili i jego miejsce wśród kluczowych postaci kultury środkowoeuropejskiej.

Wystawa trwa od 23.10.2026 do 7.02.2027 w salach 1 i 10.